เมื่อการจัดการเงินร่วมกันยังต้องมีพื้นที่ส่วนตัว
กำลังพัฒนา · ต้นแบบการออกแบบ
dootang เริ่มจากคำถามว่า คนที่ใช้ชีวิตและจัดการเงินร่วมกันจะมองเห็นสิ่งที่จำเป็นร่วมกันได้อย่างไร โดยที่แต่ละคนยังมีพื้นที่ส่วนตัวและขอบเขตของตัวเอง
สำหรับผม โจทย์นี้ไม่ได้จบที่การรวมรายรับรายจ่ายไว้ในที่เดียว การออกแบบยังต้องตอบว่าใครควรเห็นอะไร และใครเป็นคนเลือก
การมองเห็นเป็นสิ่งที่ต้องเลือก
ต้นแบบแยกการมองเห็นเป็น Private, Shared และ Selective แทนการถือว่าทุกรายการควรเปิดให้ทั้งบ้านเห็นเหมือนกัน
ทางเลือกเหล่านี้ทำให้ขอบเขตอยู่ในจังหวะที่กำลังจัดการรายการ คนบันทึกจึงมีส่วนตัดสินใจว่าข้อมูลไหนควรอยู่กับตัวเอง ข้อมูลไหนควรเห็นร่วมกัน และข้อมูลไหนควรเห็นเฉพาะคนที่เลือก
เมื่อไม่มั่นใจ ให้รายการเป็นส่วนตัวไว้ก่อน
ภาพนี้แสดงแนวคิดเมื่อ AI ไม่มั่นใจทั้งหมวดหมู่และการมองเห็น ต้นแบบเลือก Private ไว้ก่อน พร้อมบอกเหตุผลและเปิดให้คนเปลี่ยนได้
ทางเลือกนี้ยอมให้การแชร์ต้องมีอีกหนึ่งการตัดสินใจ แทนการเสี่ยงเปิดเผยรายการที่ควรเป็นส่วนตัว ความสะดวกจึงไม่ได้เป็นเหตุผลเดียวที่ใช้เลือกค่าเริ่มต้น
นี่เป็นพฤติกรรมที่ออกแบบไว้ในภาพต้นแบบ ไม่ใช่หลักฐานว่า AI จำแนกข้อมูลได้จริงหรือแม่นยำเพียงใด
การเลือกครั้งแรกอาจไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
ต้นแบบยังมีการเลือกผู้เห็นแบบ Selective และการเปลี่ยนการมองเห็นย้อนหลัง นี่เป็นอีกส่วนของโจทย์เดียวกัน: คนควรกลับมาทบทวนขอบเขตของรายการได้
แต่การเปลี่ยนตัวเลือกบนหน้าจอยังไม่ตอบว่า ข้อมูลที่คนอื่นเคยเห็นไปแล้วจะเป็นอย่างไร ผมจึงยังไม่ใช้ภาพเหล่านี้เป็นคำรับรองว่าระบบเรียกคืนการเปิดเผยข้อมูลได้
ตัวเลขอธิบายข้อตกลง ไม่ได้ตัดสินความเป็นธรรม
การตัดสินใจใน dootang ไม่ได้มีแค่ใครเห็นข้อมูลอะไร แต่รวมถึงใครเป็นคนเลือกสัดส่วนเงินที่จะแบ่งกัน ตัวเลขที่ดูชัดเจนยังมีข้อตกลงของคนอยู่เบื้องหลัง
ในต้นแบบหน้ารายละเอียดคำนวณ สัดส่วนมาจากข้อตกลงที่ตั้งไว้ แล้วแปลงเป็นจำนวนเงิน ไม่ได้คำนวณสัดส่วนอัตโนมัติจากรายได้หรือปัจจัยอื่น สิ่งที่หน้าจอช่วยอธิบายคือเงินตามสัดส่วนที่เลือก ไม่ใช่เหตุผลว่าสัดส่วนนั้นยุติธรรมแล้ว
สำหรับผม หน้าที่ของการออกแบบจึงไม่จบที่การแสดงยอดให้ถูกต้อง แต่รวมถึงการทำให้คนมองเห็นว่าตัวเลขตั้งอยู่บนทางเลือกใด และยังมีอะไรที่ตัวเลขไม่ได้คิดแทน โดยเฉพาะการดูแลกันและงานที่ไม่เป็นตัวเงิน
นี่เป็นเหตุผลที่ใช้พิจารณางานออกแบบ ไม่ใช่ผลทดสอบกับครอบครัวจริง คำถามที่ยังเปิดอยู่คือ คนเข้าใจและยอมรับข้อตกลงเดียวกันหรือไม่ และเมื่อบริบทเปลี่ยน พวกเขาจะทบทวนข้อตกลงนั้นอย่างไร
สิ่งที่ภาพนี้ยังตอบไม่ได้
ภาพช่วยให้ตรวจความตั้งใจของการออกแบบได้ แต่ยังไม่พิสูจน์ความปลอดภัยของระบบ ความเข้าใจของผู้ใช้ หรือผลต่อความสัมพันธ์ในครอบครัว
คำถามที่ยังต้องทดสอบคือ คนแยก Shared กับ Selective ได้ชัดหรือไม่ การตั้ง Private เมื่อไม่มั่นใจช่วยให้ตัดสินใจได้ดีขึ้นหรือทำให้สับสน และการเปลี่ยนการมองเห็นย้อนหลังควรมีขอบเขตอย่างไร
กลับมาที่สิทธิในการเลือก
สิ่งที่ผมกลับมาทบทวนผ่าน dootang คือ การแชร์ข้อมูลไม่ใช่เพียงค่าที่ระบบจัดเก็บ แต่เป็นการตัดสินใจที่มีผลต่อคนอื่นด้วย หน้าที่ของการออกแบบจึงรวมถึงการทำให้ขอบเขตและทางเลือกนั้นมองเห็นได้
งานนี้ยังอยู่ระหว่างพัฒนา ผมอยากเก็บทั้งเหตุผลที่เลือกและคำถามที่ยังเปิดอยู่ เพื่อกลับมาตรวจได้เมื่อสิ่งที่ออกแบบเริ่มถูกนำไปใช้จริง